Je kent ze wel, die rapporten die op een dinsdagochtend in je inbox vallen en waarvan je denkt: dit moet ik echt nog eens lezen. De NEA 2025 is zo’n rapport. Maar deze keer staan er cijfers in die je niet kunt blijven uitstellen. Burn-outklachten zijn voor het eerst boven de 20% gekropen. Bijna de helft van je beeldschermwerkers zit met klachten. En een groot deel van je mensen wacht stilletjes op actie van jou.
In het kort
- 21% van de werknemers heeft burn-outklachten in 2025. Tien jaar geleden was dat 13%.
- 37% van de werknemers vindt dat er extra maatregelen nodig zijn tegen werkdruk en werkstress.
- 45% werkt 6 uur of meer per dag aan een beeldscherm.
- Bijna een kwart van die beeldschermwerkers wil dat jij meer doet aan de risico’s.
- Het Arboportaal heeft concrete tips en instrumenten klaarliggen die je vandaag al kunt inzetten.
Wat staat er in de NEA 2025?
De Nationale Enquête Arbeidsomstandigheden 2025 is gepubliceerd door TNO en CBS. Ruim 53.000 werknemers vulden de vragenlijst in. Het is het grootste arbeidsonderzoek van Nederland en geeft je een spiegel: hoe gaat het écht met je medewerkers?
Het korte antwoord: niet zo goed als de officiële verzuimcijfers doen vermoeden. Het ziekteverzuim bleef in 2025 stabiel op 4,9%. Maar onder dat gemiddelde gebeurt van alles. Mentale klachten lopen op. Fysieke klachten blijven hoog. En een steeds grotere groep werknemers zit te wachten tot iemand er iets aan doet.
Burn-out: van 13 naar 21 procent in tien jaar
Het meest opvallende cijfer uit de NEA 2025: 21% van de werknemers heeft burn-outklachten. Dat is een stijging van 19% in 2023, en bijna een verdubbeling sinds 2014 (toen 13%). 15% heeft op dit moment een stressvolle baan.
Dat zijn geen kleine getallen. In een organisatie met 30 medewerkers betekent het statistisch dat zes van hen op dit moment burn-outklachten ervaren. En 37% van alle werknemers geeft aan dat er aanvullende maatregelen nodig zijn om psychosociale arbeidsbelasting aan te pakken. Vooral in onderwijs en zorg, maar het speelt breed.
De vraag voor jou: weet jij welke zes dat zijn? En weten zij dat ze het bij jou kunnen aankaarten?
Fysieke arbeidsbelasting blijft een kwart van het verzuim
Naast de mentale kant blijft fysieke belasting een hardnekkig probleem. 37% van de werknemers doet fysiek belastend werk. Tillen, herhaalde bewegingen, ongemakkelijke houdingen. Vooral in landbouw, horeca en vervoer. Maar denk niet dat kantoorwerk hier buiten valt.
Want: 45% van de werknemers werkt 6 uur of meer per dag aan een beeldscherm. 24% zelfs 8 uur of langer. En van die groep heeft 45% klachten aan armen, nek of schouders (KANS). Dit noem je in de wandelgangen “kantoorklachten”, maar in de NEA tellen ze als fysieke arbeidsbelasting. Met reden: ze zorgen voor 13% van alle werkgerelateerde verzuimdagen.
Het signaal dat je niet mag missen
Hier komt het cijfer dat in elke HR-vergadering op tafel zou moeten liggen: bijna een kwart van de beeldschermwerkers vindt dat de werkgever meer moet doen om de risico’s van langdurig beeldschermwerk te beperken.
Vertaal dat eens naar jouw organisatie. Stel je hebt 50 medewerkers en 40 daarvan werken voornamelijk achter een scherm. Dan zitten er rond de tien stilletjes te wachten tot er iets gebeurt. Ze klagen niet bij je. Ze typen door met een zere nek. Ze slikken een paracetamol. Tot ze in het verzuim belanden of weglopen.
Hoe verbinden burn-out en fysieke klachten zich?
Het lijken twee aparte dossiers, maar ze hangen samen. Werkdruk verhoogt de kans op fysieke klachten omdat mensen onder spanning korter pauze nemen, gespannener zitten en signalen van hun lichaam negeren. Andersom geldt dat aanhoudende fysieke pijn de kans op mentale uitputting en uiteindelijk burn-out vergroot.
Een medewerker die elke dag met een stijve nek thuiskomt, slaapt slechter. Slaapt slechter, herstelt minder. Herstelt minder, presteert minder. Presteert minder, krijgt meer werkdruk. En zo ben je in een spiraal beland waarvan niemand precies weet wanneer hij begon.
Dat is waarom een werkplekonderzoek geen “fysiek dossier” is. Het is een gezondheidsdossier.
Wat kun je vandaag al doen?
Het Arboportaal heeft een praktische pagina met tips en instrumenten klaarstaan voor beeldschermwerk. Een paar adviezen die je direct kunt delen met je team:
- Beperk intensief beeldschermwerk tot maximaal 6 uur per dag.
- Wissel beeldschermwerk af met taken zonder scherm.
- Neem micropauzes van 20 seconden waarin je wegkijkt en even van houding wisselt.
- Gebruik een laptop niet meer dan 2 uur zonder los toetsenbord en muis.
- Stel het bureau, de stoel en het beeldscherm af op de eigen lichaamsmaten. Op iedere werkplek.
- Vraag bij beginnende klachten direct een werkplekonderzoek aan, niet pas bij uitval.
Ook handig: de Checklist BAS (Beter Achter je Schermen) van TNO. Dat is een korte zelftest waarmee medewerkers in een paar minuten zien welke risico’s er bij hun beeldschermwerk spelen.
Maar tips alleen lossen het niet op
Je kunt al deze tips morgen via een nieuwsbrief rondsturen. Een groot deel van je mensen zal het niet lezen. Een kleiner deel leest het, knikt instemmend, en doet er niets mee. En een nóg kleiner deel past iets aan en houdt dat een week vol.
Dat is geen kritiek op je medewerkers. Dat is hoe gedrag werkt. Mensen kiezen voor de weg van de minste weerstand. Als gezond werken meer moeite kost dan ongezond werken, verlies je elke keer.
Daarom werken structurele veranderingen beter dan losse adviezen. Een werkplek waar gezond zitten en bewegen vanzelf gaat. Een cultuur waarin je leidinggevende zelf opstaat tijdens een meeting. Een aanspreekpunt waar je zonder gedoe terechtkunt als je nek een week lang protesteert. Daar zit de échte winst.
Tot slot
De NEA 2025 is geen fijn rapport om te lezen. Maar hij geeft je wel iets waardevols: helderheid. Je weet nu in cijfers wat je medewerkers waarschijnlijk al maanden voelen. En je weet dat een aanzienlijk deel van hen wacht op een teken van jou dat je het serieus neemt.
Begin klein. Stuur de Arboportaal-tips door, plan een gesprek met je team over werkdruk, of laat een onafhankelijk werkplekonderzoek doen om een nulmeting te hebben. Wat je ook kiest, kies iets. Want stilstaan is in dit dossier achteruitgaan.
Veelgestelde vragen
Wat is psychosociale arbeidsbelasting precies?
Psychosociale arbeidsbelasting (PSA) is de verzamelnaam voor werkdruk, werkstress, ongewenst gedrag en agressie op de werkvloer. De Arbowet verplicht werkgevers om hier beleid op te voeren via een Risico-Inventarisatie en -Evaluatie (RI&E).
Hoe vaak moet ik een werkplekonderzoek laten doen?
Wettelijk is er geen vaste frequentie, maar bij elke melding van werkgerelateerde klachten ben je verplicht actie te ondernemen. In de praktijk is een proactief onderzoek elke twee à drie jaar voor een beeldschermwerkomgeving een goede vuistregel.
Wat doe ik als een medewerker burn-outklachten meldt?
Schakel de bedrijfsarts in voor een probleemanalyse. Voer als leidinggevende of HR een open gesprek over werkdruk en herstel. Wacht niet tot iemand uitvalt. Vroege signalen oppakken verkort het verzuim aanzienlijk.
Geldt de zorgplicht ook voor thuiswerkplekken?
Ja. Sinds de coronapandemie is dit expliciet bevestigd. Je hoeft niet bij elke medewerker langs, maar je moet wel weten of zij thuis ergonomisch werken en hen daar waar nodig in faciliteren.
Wat is de Checklist BAS?
BAS staat voor Beter Achter je Schermen. Het is een door TNO ontwikkelde online vragenlijst waarmee beeldschermwerkers in een paar minuten zelf kunnen beoordelen welke fysieke en mentale risico’s er bij hun werkplek spelen. Geschikt voor iedereen die meer dan 2 uur per dag aan een scherm werkt.
